Uszkodzony czujnik ciśnienia opon. Objawy, przyczyny i naprawa awarii

Czujnik ciśnienia powietrza w oponach spotykany jest również pod nazwą TPMS. W rozwinięciu oznacza to Tire Pressure Monitoring System, co w tłumaczeniu na język polski oznacza właśnie system monitorujący ciśnienie w oponach. Zadaniem samych czujników jest oczywiście regularny nadzór nad stanem ciśnienia w ogumieniu pojazdu i przesyłanie tych informacji do komputera pokładowego, który przekazuje te informacje kierowcy. Obowiązek montażu TPMS wprowadziło rozporządzenie (WE) nr 661/2009: nowe typy pojazdów objęło od 1 listopada 2012 roku, a wszystkie nowe samochody osobowe rejestrowane na terenie Unii Europejskiej – od 1 listopada 2014 roku. Dziś wymogi homologacyjne w tym zakresie reguluje rozporządzenie (UE) 2019/2144.

Dlaczego prawidłowe ciśnienie w oponach jest tak ważne?

Ciśnienie w oponach ma niezwykle duży wpływ na komfort i bezpieczeństwo kierowcy i pasażerów podczas jazdy. Na przykład, jeśli jego wartość w oponie będzie zbyt niska, to w skrajnych przypadkach może to nawet skutkować zsunięciem się opony z felgi. Za niskie ciśnienie może też powodować wzrost spalania paliwa, co przekłada się na wyższe koszty eksploatacji auta.

Różnica ciśnień w poszczególnych oponach może stanowić duże zagrożenie, przyczyniając się np. do powstania ryzyka utraty przyczepności – zwłaszcza przy niesprzyjających warunkach atmosferycznych. Do tego dochodzą zróżnicowane sytuacje, tj. nagłe i dynamiczne manewry (np. w momencie, w którym na drodze pojawi się człowiek lub zwierzę). Zbyt szybkie hamowanie przy nierównomiernym ciśnieniu w oponach może spowodować niekontrolowane zachowanie auta.

Nieprawidłowe ciśnienie powietrza w oponach przyczynia się też do przyspieszonego ich zużycia. Jeśli w jednej oponie będzie zbyt mało powietrza, proces ścierania bieżnika będzie zachodzić nierównomiernie i różnica będzie odczuwalna nawet po dopompowaniu kół. Lepiej więc nie ryzykować – zwłaszcza że czujniki ciśnienia opon TPMS informują kierowców o zaistniałej sytuacji w czasie rzeczywistym.

Sprawdź także: Przebita opona w samochodzie – kiedy naprawa a kiedy wymiana? Wyjaśniamy!

Jakie są rodzaje czujników TPMS?

Czujniki ciśnienia w oponach dzieli się na dwa rodzaje:

• czujniki TPMS bezpośrednie;
• czujniki TPMS pośrednie.

Bezpośrednie czujniki ciśnienia montuje się wewnątrz koła, najczęściej w miejscu klasycznych zaworów powietrza – czujnik zastępuje wtedy zwykły metalowy zawór. Rzadziej spotyka się wersje mocowane do obręczy felgi. Składają się one z

• właściwych czujników ciśnienia;
• nadajników radiowych;
• zasilania własnego.

Jak działa TPMS?

Komputer pokładowy otrzymuje od czujników informację na temat tego, ile wynosi wartość ciśnienia w oponach i wyświetla ją na ekranie lub pulpicie (w zależności od zastosowanej technologii i jej generacji). Czujniki muszą być ze sobą precyzyjnie zestrojone. Oznacza to, że samodzielna wymiana kół może być problematyczna, gdyż może ona zaburzyć działanie całego systemu. Czujniki wymagają więc zresetowania i wczytania nowych danych. Programowanie czujników TPMS w samochodzie powinno odbywać się pod okiem doświadczonego specjalisty w warsztacie lub zakładzie wulkanizacyjnym.

Pośrednie czujniki ciśnienia opon to w pewnym sensie jedynie imitacja systemu. Stanowią one wyłącznie dodatkową funkcjonalność układów ABS i ESP, lecz jest to nadal często spotykane rozwiązanie w nieco starszych generacjach pojazdów. System pośredni jest mniej wrażliwy na drobne wahania ciśnienia, więc rzadziej niepokoi kierowcę bez powodu – ale z tego samego względu wolniej wychwytuje realny spadek ciśnienia. To wada, a nie zaleta.

Jak działa system TPMS pośredni?

Systemy ABS i ESP korzystają z informacji czujników na podstawie liczby obrotów poszczególnych kół. Im niższe ciśnienie w oponie, tym mniejszy jej promień toczenia. Koło o mniejszym promieniu musi wykonać więcej obrotów na tym samym dystansie – i właśnie to wychwytuje elektronika. Jeśli system wykrywa nieprawidłowości wynikające z tego, że któreś z kół zaczyna obracać się z inną prędkością (a różnice są niewielkie), pokazuje błąd lub kontrolkę nakazującą sprawdzenie ciśnienia w kołach.

Sprawdź również: Czujnik kąta skrętu – wyjaśniamy, czym jest i jak działa!

Trudno nie zauważyć problemów związanych z czujnikami ciśnienia w oponach. Po włączeniu zapłonu, mimo prawidłowego ciśnienia, na desce rozdzielczej pojawia się wtedy najczęściej komunikat w formie żółtego piktogramu. W celu weryfikacji, czy błąd nie dotyczy różnicy ciśnień w oponach samochodu, należy użyć manometru.

Na to, że czujnik ciśnienia opon TPMS uległ uszkodzeniu, mogą wskazywać duże różnice w wartościach ciśnienia wskazane przez komputer pokładowy i urządzenie służące do ręcznych pomiarów. Gdy czujnik pokazuje zbyt wysokie albo za niskie ciśnienie w porównaniu z manometrem, za wiarygodny uznaje się pomiar manometru – pod warunkiem że jest on sprawny i wyskalowany. Jeśli odczyt na manometrze jest prawidłowy, problem leży prawdopodobnie po stronie czujnika.

O tym, że czujnik uległ awarii, może też świadczyć niezaktualizowanie wartości pomiaru ciśnienia po napompowaniu kół. Również korozja albo pęknięcie czujnika powinny być sygnałem alarmowym dla kierowcy.

Co może spowodować awarię czujnika ciśnienia opon?

W systemie pośrednim nie ma osobnych czujników ciśnienia – pomiar opiera się na czujnikach prędkości obrotowej kół, należących do układu ABS. Usterka wynika więc zwykle z uszkodzenia tych czujników albo ich okablowania: może to być urwany kabel, zanieczyszczenie styków lub wilgoć. Jak wyeliminować problem? Wystarczy wymienić podzespoły na nowe lub sprawdzić przewody. Naprawa sprowadza się zwykle do wymiany czujnika ABS lub przewodu, a koszt takiej usługi bywa niższy niż wymiana kompletu czujników bezpośrednich.

Bezpośrednie czujniki ciśnienia w oponach są z kolei bardziej skomplikowanym podzespołem. Wiele komponentów może więc ulec awarii – przede wszystkim nadajnik lub bateria. Standardowo żywotność baterii wynosi ok. 5-8 lat lub ok. 150–160 tys. km przebiegu. Baterii w takich czujnikach zwykle nie da się wymienić osobno, dlatego po jej rozładowaniu trzeba wymienić cały czujnik ciśnienia w oponach. Z kolei do uszkodzenia nadajnika dochodzi najczęściej w chwili wymiany opon. Niewłaściwy demontaż felgi i kontakt stalowej łyżki wulkanizacyjnej z delikatnym czujnikiem sprawia, że może on ulec uszkodzeniu. Poinformuj więc wulkanizatora przed przystąpieniem do wymiany opon, że samochód posiada w nich czujniki TPMS.

Teoretycznie wymiana czujników ciśnienia w oponach nie należy do skomplikowanych. Można wykonać to przy pomocy kilku podstawowych narzędzi. Niemniej jednak nie zalecamy robić tego własnoręcznie, gdy nie masz praktycznych umiejętności i doświadczenia. Ponadto czujniki TPMS zazwyczaj wymagają kalibracji po wymianie, co także wymaga odpowiednich narzędzi i kwalifikacji. Cena nowych czujników i ich wymiany u wulkanizatora zwykle mieści się w przedziale od kilkudziesięciu do kilkuset złotych, w zależności od modelu pojazdu. Warto więc powierzyć to zadanie warsztatowi, który ma odpowiedni sprzęt do kalibracji.

Przeczytaj także: Światła przeciwmgielne – kiedy ich używać?

Nie jesteś w stanie samodzielnie i gołym okiem ocenić, czy ciśnienie w oponach jest prawidłowe. Nawet duże różnice bywają nieodczuwalne za kierownicą. Na szczęście większość aut, także tych kilkunastoletnich, wyposażona jest w czujniki ciśnienia opon TPMS. Dzięki nim w razie spadku ciśnienia otrzymujesz komunikat, który wskazuje na konieczność sprawdzenia danego koła i wyrównania ciśnienia do zalecanego poziomu. Nie lekceważ więc takiej informacji, gdyż będzie mieć to realny wpływ na komfort i bezpieczeństwo jazdy samochodem, spalanie paliwa i nierównomierne zużycie opon.

Zdajemy sobie sprawę z tego, że czujniki ciśnienia opon również są elementem eksploatacyjnym i niestety bywają one zawodne. Jeśli problem pojawi się na trasie, a masz bardzo nowoczesny samochód, który automatycznie przejdzie elektronicznie w tryb awaryjny, kontynuacja podróży może być problematyczna. Możesz się przed tym zabezpieczyć, korzystając z ubezpieczeń dostępnych w LINK4.

W LINK4 poza obowiązkowym OC kupisz też ubezpieczenia dobrowolne: Autocasco, Smart Casco oraz Auto Assistance. To ostatnie przydaje się wtedy, gdy auto zostaje unieruchomione w trasie.

Auto Assistance obejmuje pomoc techniczną w razie awarii, wypadku, uszkodzenia, kradzieży i wandalizmu. Gdy dojdzie do awarii, Twoje auto zostanie naprawione na miejscu, o ile będzie istniała taka możliwość. Doraźnej pomocy możesz oczekiwać także wtedy, gdy zabraknie Ci paliwa albo przebijesz oponę. Jeśli samochodu nie da się naprawić na miejscu, możesz liczyć na holowanie do wskazanego przez Ciebie miejsca, w ramach limitu kilometrowego obowiązującego w danym wariancie.

Ubezpieczenie jest dostępne w trzech wariantach:

• Auto Assistance Standard — naprawa na miejscu zdarzenia, dostarczenie paliwa w razie unieruchomienia pojazdu, wymiana koła oraz holowanie z limitem do 200 km. Możesz też liczyć m.in. na pokrycie kosztów parkowania do 3 dni, uruchomienie pojazdu w przypadku rozładowania akumulatora, samochód zastępczy do 4 dni w razie wypadku lub kradzieży, transport ze szpitala do miejsca zamieszkania albo transport kierowcy i pasażerów do celu podróży, jeśli odległość przekracza 20 km;
• Auto Assistance Plus — świadczenia z wariantu podstawowego, z tym że limit holowania wynosi 500 km. Dodatkowo przysługuje samochód zastępczy do 3 dni w razie awarii oraz do 5 dni w razie wypadku lub kradzieży;
• Auto Assistance Komfort — świadczenia z wariantu podstawowego, a do tego samochód zastępczy do 5 dni w razie awarii i auto zastępcze na 20 dni w przypadku kradzieży lub wypadku, holowanie po wypadku bez limitu kilometrów w Polsce i za granicą, holowanie w razie awarii bez limitu kilometrów w Polsce i do 1500 km w Europie oraz kierowca w sytuacji, gdy nie możesz prowadzić własnego pojazdu, a znajdujesz się ponad 20 km od miejsca zamieszkania.

Każde z tych ubezpieczeń kupisz w LINK4 wraz z OC, a Auto Assistance Komfort wraz z OC AC. Zakres ochrony dobierzesz do swoich potrzeb — pomogą w tym doradcy pod numerem 22 444 44 23 albo agent współpracujący z LINK4. Składkę wyliczysz również w kalkulatorze LINK4. 

Szczegółowe informacje o produktach, limitach i wyłączeniach, a także OWU dostępne są na stronie www.link4.pl.

Źródła:

1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 661/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie wymagań technicznych w zakresie homologacji typu pojazdów silnikowych dotyczących ich bezpieczeństwa ogólnego, https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2009/661/2022-07-06
2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2144 z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie wymogów dotyczących homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do ich ogólnego bezpieczeństwa – akt obowiązujący obecnie, https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/2144
3. Manometry do opon i systemy TPMS, Metrologia i Probiernictwo – Biuletyn Głównego Urzędu Miar, vol. 27, nr 2/2021, s. 45–48, https://infokiosk.gum.gov.pl/ftp/pdf/Biuletyn/Artykuly/2_2021_27/Manometry_do_opon_i_systemy_TPMS_45-48.pdf