Tempomat. Co to jest, jak działa i jakie ma zalety?

Tempomat w samochodzie to technologia, której celem jest utrzymywanie jednolitej prędkości podczas jazdy – bez konieczności wciskania i puszczania pedału gazu. Dzięki temu – bez ingerencji kierowcy – auto porusza się z tą samą szybkością. 

Warto dokładnie przyjrzeć się temu, jak działa tempomat. W końcu to bardzo przydatna funkcja, która sprawdza się podczas długich podróży. Na podjeździe zwiększa on moment obrotowy silnika, aby utrzymać ustawioną prędkość. Nie oznacza to, że musi zwiększyć również jego obroty. Na stromym zjeździe możliwości regulacji zależą od konstrukcji systemu. Jeśli samochód zaczyna się rozpędzać mimo wybranego ustawienia, musisz samodzielnie zahamować.

Wydaje Ci się, że tempomat to rozwiązanie wyłącznie dla pojazdów z automatyczną skrzynią biegów? Nic bardziej mylnego. Coraz więcej aut z manualną skrzynią biegów jest wyposażonych w taką funkcję. W takim samochodzie nadal samodzielnie wybierasz przełożenia. Zależnie od modelu auta naciśnięcie sprzęgła może przerwać regulację prędkości albo pozwolić na kontynuowanie jej po zmianie biegu. Tempomat nie zastąpi więc redukcji, gdy na podjeździe silnik pracuje na zbyt wysokim przełożeniu.

 We współczesnych autach wykorzystywane są dwa rodzaje tempomatów: standardowy i tempomat aktywny (adaptacyjny). Mechanizm działania tego pierwszego został już wyjaśniony powyżej.

Natomiast ten drugi to system, który automatycznie dostosowuje prędkość pojazdu, aby zapewnić utrzymywanie odpowiedniej odległości od auta poprzedzającego. Działa on dzięki czujnikowi prędkości jazdy oraz radarom lub kamerom, które monitorują sytuację na drodze.

Jeżeli poprzedzający samochód jedzie wolniej lub odstęp od niego staje się zbyt mały, ACC ogranicza przyspieszanie albo uruchamia hamulce. Gdy pojazd z przodu przyspieszy lub zmieni pas, system może ponownie rozpędzić auto do ustawionej prędkości. Tak działa aktywny tempomat w zakresie przewidzianym przez producenta. Jeśli jego reakcja jest niewystarczająca, musisz przejąć hamowanie.

Zobacz także: 10 najpopularniejszych systemów bezpieczeństwa w autach osobowych. Co trzeba o nich wiedzieć?

Jakie dodatkowe funkcje może mieć aktywny tempomat?

Wersje ACC z funkcją Stop & Go mogą zatrzymać samochód za poprzedzającym pojazdem, a następnie wspomóc ponowne ruszanie. Po krótkim postoju auto może wznowić jazdę samoczynnie. Dłuższa przerwa zwykle wymaga potwierdzenia przyciskiem lub pedałem gazu. W instrukcji sprawdź, jak długo system pozostaje gotowy do automatycznego ruszenia, ponieważ warunki te różnią się między modelami.

Inteligentny tempomat może łączyć działanie ACC z rozpoznawaniem znaków drogowych i danymi nawigacji. W takiej wersji automatycznie zmienia ustawioną prędkość zgodnie z odczytanym ograniczeniem, nadal regulując odstęp od poprzedzającego auta. Nazwa ta nie oznacza jednak identycznego wyposażenia u wszystkich producentów, dlatego sprawdź zakres funkcji w swoim samochodzie. Dostosowywanie prędkości do znaków może wymagać osobnego włączenia w menu.

Rozbudowane rozwiązania mogą również uwzględniać przebieg drogi. Tempomat przewidujący, nazywany także predictive cruise control, wykorzystuje dane map, aby odpowiednio wcześniej dostosować prędkość przed zakrętem, rondem lub odcinkiem z niższym limitem. Nie jest to standardowa funkcja każdego ACC. Jeśli system korzysta z nawigacji, zadbaj o aktualność map, a błędnie przyjęte ograniczenie skoryguj ręcznie.

Przeczytaj również: Prędkości na drogach i mandat za przekroczenie prędkości. Co musisz wiedzieć?

Warto mieć świadomość, że współczesne tempomaty – często spotyka się również angielską nazwę, czyli cruise control system – działają inaczej niż te montowane w autach jeszcze kilka lub kilkanaście lat temu. Dawniej był to element mechaniczny – obecnie jest to elektroniczny czujnik analizujący układ położenia pedałów hamulca i gazu, który kontroluje sterownik regulatora kąta ustawienia przepustnicy, pozwalając na utrzymanie stałej zadanej prędkości pojazdu, która sczytywana jest przez czujnik prędkości obrotowej znajdujący się w układzie ASB. Warto bliżej przyjrzeć się, jak on działa. 

Tempomat aktywny oraz tradycyjny to ogromne udogodnienie dla kierowcy. Warto jednak wiedzieć, że ma on wpływ także na oszczędność paliwa podczas podróżowania. Nie gwarantuje jednak określonego spadku zużycia paliwa. Na wynik wpływają również rzeczywista prędkość, ukształtowanie trasy oraz konieczność zwalniania i ponownego przyspieszania. Nie należy więc traktować tempomatu jako sposobu na uzyskanie stałej, procentowej oszczędności.

Jak włączyć tempomat i ustawić prędkość?

Jak włączyć cruise control, czyli tempomat? Żeby uruchomić tę funkcję, należy nacisnąć odpowiedni przycisk (lub manetkę), który pozwala na włączenie mechanizmu i ustawienie docelowej prędkości samochodu. Znajdują się one zazwyczaj w pobliżu deski rozdzielczej.

Następnie należy ustawić pożądaną prędkość. Można to zrobić poprzez regulację sterownika lub też „zatwierdzenie” już osiągniętej szybkości (czyli po wcześniejszym rozpędzeniu wozu do określonego poziomu). Jeżeli prędkość nie została przez Ciebie osiągnięta – tempomat przyspieszy go do pożądanej szybkości. 

Do późniejszej korekty ustawienia służą zazwyczaj przyciski na wyświetlaczu samochodu z oznaczeniami plus i minus. Krótkie naciśnięcie zmienia wartość o określony krok, natomiast przytrzymanie pozwala wprowadzić większą zmianę. Sposób działania tych elementów i wielkość skoku zależą od modelu samochodu.

Oczywiście, zanim skorzystasz z tej funkcji, dobrze jest wiedzieć nie tylko jak ją włączyć – ale także… jak wyłączyć. W końcu jazda ze stałą prędkością może uśpić czujność – a co w sytuacji, gdy pojawi się nagła sytuacja wymagająca hamowania? 

Spokojnie – naciśnięcie hamulca automatycznie wyłącza tempomat, zmniejszając prędkość samochodu. To bardzo istotne zabezpieczenie – gdyby nie to, korzystanie z tej funkcji byłoby ryzykowne. Zatem nawet gdy nie wiesz, jak wyłączyć tempomat, jego przypadkowe włączenie nie będzie prowadzić do niebezpiecznej sytuacji na drodze. W wielu pojazdach mechanizm wyłącza się także wtedy, gdy naciśniesz pedał sprzęgła. Często możesz też wyłączyć go, naciskając ten sam przycisk, który służy do jego włączenia.

Wiele tempomatów ma funkcję powrotu do wcześniej ustawionej prędkości. Czyli, np. jeżeli po zahamowaniu zdecydujesz się na ponowne włączenie tej funkcji, auto powróci do szybkości zgodnej z wcześniejszym ustawieniem.

Pamiętaj o tym, że nie jest on ogranicznikiem prędkości. Jeżeli chcesz wyprzedzić lub po prostu zmienić prędkość na wyższą – możesz dodać gazu, a samochód zacznie zwiększać swoją szybkość – tak samo, jak przy wyłączonym tempomacie. Po puszczeniu pedału przyspieszenia, samochód zacznie wytracać szybkość, aż do wcześniej ustawionego pułapu w mechanizmie.

Jak dobrać bezpieczną odległość od poprzedzającego pojazdu podczas jazdy samochodem?

Odstęp w ACC ustawiasz zwykle przyciskiem z symbolem samochodu i poziomych kresek. Więcej kresek oznacza dłuższą przerwę czasową między pojazdami, a nie stałą odległość w metrach. Przy ustawieniu odpowiadającym dwóm sekundom dystans wynosi około 56 metrów przy 100 km/h i około 28 metrów przy 50 km/h. Poszczególne poziomy mają jednak różne wartości zależnie od modelu samochodu, dlatego ich znaczenie sprawdź w instrukcji.

Najkrótsze ustawienie pozostawia najmniej czasu na reakcję i nie musi spełniać wymagań obowiązujących na danej drodze. Dobierz odstęp do warunków oraz przepisów ruchu drogowego, zamiast kierować się wyłącznie liczbą dostępnych poziomów. Po zmianie kierowcy sprawdź wybraną wartość, ponieważ system może pamiętać ustawienie z poprzedniej podróży.

Dlaczego tempomat nie włącza się lub sam przerywa działanie?

Brak możliwości uruchomienia tempomatu nie zawsze oznacza usterkę. Przyczyną może być prędkość poniżej wymaganego minimum albo ustawienie skrzyni automatycznej w położeniu N. W niektórych modelach działanie ACC przerywa również otwarcie drzwi lub odpięcie pasa kierowcy. Wyświetlany komunikat pomoże ustalić, który warunek nie został spełniony.

Ostrzeżenie o zasłoniętym czujniku może natomiast pojawić się po zabrudzeniu osłony radaru lub szyby przed kamerą. Po bezpiecznym zaparkowaniu usuń z tych miejsc śnieg, lód i osad zgodnie z instrukcją samochodu. Podczas intensywnych opadów samo oczyszczenie powierzchni może nie przywrócić dostępności funkcji.

Jeżeli błąd pozostaje mimo czystych czujników i poprawy pogody, zapisz treść komunikatu i zleć diagnostykę. Niedostępność ACC może wynikać także z nieprawidłowego działania układu stabilizacji toru jazdy. Po uderzeniu w przednią część nadwozia lub pojawieniu się nieuzasadnionego hamowania nie próbuj wielokrotnie wznawiać regulacji. Czujniki i ich ustawienie powinien sprawdzić warsztat.

Wyłącz tempomat na oblodzonej lub zaśnieżonej nawierzchni oraz wtedy, gdy występuje ryzyko aquaplaningu. Z ACC zrezygnuj również podczas intensywnego deszczu, śnieżycy lub gęstej mgły, które mogą ograniczać wykrywanie pojazdów. W takich warunkach zwiększenie ustawionego odstępu nie usuwa problemów z przyczepnością ani widocznością czujników.

Nawet przy dobrej pogodzie ACC może zareagować z opóźnieniem na samochód nagle wjeżdżający przed Ciebie. Szczególnie niebezpieczna jest sytuacja, gdy poprzedzający pojazd zmienia pas i odsłania stojące auto lub koniec korka. System może nie rozpoznać nieruchomego obiektu odpowiednio wcześnie. Jeśli widzisz konieczność hamowania, rozpocznij je samodzielnie, bez czekania na ostrzeżenie.

ACC nie należy utożsamiać z automatycznym hamowaniem awaryjnym, czyli AEB. Tempomat reguluje prędkość i odstęp podczas jazdy, natomiast AEB może interweniować przy wykrytym zagrożeniu kolizją. Także ta funkcja ma ograniczenia i nie gwarantuje uniknięcia zderzenia. Obecność obu systemów nie oznacza, że samochód sam zatrzyma się przed każdą przeszkodą.

Jak widzisz – tempomat ma sporo zalet. Podczas długiej podróży, taka technologia może sprawić, że jazda jest o wiele bardziej komfortowa. Jeżeli planujesz np. trasę po Europie – taka funkcja może prezentować się jako ogromne udogodnienie.

Jednak co zrobić, jeżeli w Twoim samochodzie brak jest takiej funkcji? W końcu – choć jest ona coraz popularniejsza – to jednak w dalszym ciągu nie jest traktowana jako element wyposażenia standardowego. Czy oznacza to, że musisz zmienić pojazd, aby dało się korzystać z tej niezwykle przydatnej funkcji?

Co sprawdzić przed montażem tempomatu?

Możliwość dołożenia tempomatu zależy od wersji technicznej samochodu, a nie tylko jego rocznika. Przed zakupem części poproś warsztat o sprawdzenie zgodności na podstawie numeru VIN oraz zastosowanego silnika i skrzyni biegów. Pozwoli to ustalić, czy można wykorzystać rozwiązanie fabryczne i jakie elementy trzeba uzupełnić. Nawet podobnie wyglądające przyciski lub manetki nie muszą pasować do instalacji Twojego auta.

Jeśli samochód obsługuje fabryczny tempomat, doposażenie może obejmować montaż elementów sterujących, uzupełnienie przewodów oraz aktywację funkcji w sterownikach. Samo kodowanie nie zastąpi brakujących podzespołów. Przed zleceniem usługi poproś więc o wycenę obejmującą części, montaż, konfigurację i sprawdzenie działania, a nie wyłącznie uruchomienie opcji w oprogramowaniu.

W autach wyposażonych w mechanicznie sterowaną przepustnicę rozwiązanie akcesoryjne może wymagać dodatkowego siłownika poruszającego jej cięgnem. Potrzebny jest również odpowiedni sygnał prędkości oraz zabezpieczenia przerywające regulację po użyciu hamulca i, zależnie od konstrukcji, sprzęgła. Zestaw oferowany jako uniwersalny nadal wymaga potwierdzenia zgodności z konkretnym pojazdem.

Pamiętaj jednak, że montażu tempomatu – nawet tego w wersji elektronicznej – lepiej nie przeprowadzać na własną rękę, w końcu chodzi o prędkość pojazdu i jej zachowanie w trakcie jazdy. Dobrze jest zlecić takie zadanie osobie z odpowiednimi kwalifikacjami. Czynność ta wymaga nie tylko odpowiedniej wiedzy i doświadczenia – ale także dostępu do specjalistycznego sprzętu. Nie zapomnij też o tym, że bardzo istotny jest dobór kupowanych elementów do posiadanej jednostki napędowej. 

Zobacz także: Obowiązkowe wyposażenie samochodu. Sprawdź, co musisz mieć w aucie

Tempomat to naprawdę przydatna funkcja. Podczas długich tras przyczynia się do bardziej oszczędnej jazdy, dzięki utrzymaniu stałej prędkości pojazdu. Co jednak bardzo istotne – daje też odpocząć nogom kierowcy. Warto pamiętać o tym, że odpowiednie samopoczucie kierowcy ma ogromny wpływ na bezpieczeństwo na drodze.

W kwestii odpowiedzialności kierowcy nie można zapomnieć o posiadaniu ważnego OC. Oprócz niego warto zdecydować się także na dodatkową ochronę, wykupując ubezpieczenie Autocasco czy Auto Assistance.

Decydując się na Ubezpieczenie AC w LINK4, zyskujesz możliwość wyboru jednego z trzech wariantów likwidacji szkody:

• Warsztat – naprawisz samochód w dowolnym warsztacie nieautoryzowanym,
• ASO – naprawisz go w autoryzowanej stacji obsługi,
• Kosztorys – otrzymasz odszkodowanie i sam zdecydujesz o sposobie naprawy.

W ramach wariantów ASO i Warsztat możesz skorzystać z dodatkowej opcji Auto zastępcze na okres do 7 dni, gdy Twój pojazd ulegnie wypadkowi i będzie wymagał naprawy.

Natomiast ubezpieczenie Assistance zapewni Ci wsparcie podczas wielu nieprzewidzianych sytuacji na drodze. Zapewnia ono m.in. dostarczenie paliwa na miejsce, gdy Ci go zabraknie, pomoc w sytuacji, gdy nalejesz do baku niewłaściwe paliwo lub gdy ono zamarznie. Oprócz tego otrzymasz również wsparcie w holowaniu pojazdu do wskazanego przez Ciebie miejsca w ramach limitu kilometrów dostępnych w wybranym wariancie tego ubezpieczenia, czy auto zastępcze w razie wypadku lub kradzieży, a w wariantach z szerszym zakresem również w razie awarii.

Sprawdź ofertę LINK4. Na naszej stronie internetowej znajdziesz kalkulator, który pomoże Ci obliczyć cenę ubezpieczenia swojego pojazdu. Możesz także skontaktować się z doradcą pod numerem 22 444 44 23 lub porozmawiać z agentem współpracującym z LINK4.

Szczegółowe informacje o produktach, limitach i wyłączeniach, a także OWU dostępne są na stronie www.link4.pl.

Zobacz też:OC Opel, OC Peugeot