Pożar w domu – jak zabezpieczyć się przed takim zdarzeniem? Podpowiadamy!

Do najczęstszych przyczyn pożarów w domach w Polsce według danych Komendy Głównej PSP udostępnionych w portalu dane.gov.pl (zestaw „Statystyki zdarzeń SWD PSP 2024”, tabele 3, 5, 10, 11 i 19) należą:

• nieprawidłowa eksploatacja urządzeń ogrzewczych na paliwo stałe – 11 760 pożarów w budynkach mieszkalnych, czyli ok. 40% wszystkich pożarów w domach,
• nieostrożność osób dorosłych i nieletnich (NOD/NON) przy posługiwaniu się ogniem, substancjami łatwopalnymi i w czasie prac pożarowo–niebezpiecznych – 5 890 pożarów, ok. 20%,
• wady i nieprawidłowa eksploatacja instalacji oraz urządzeń elektrycznych (w tym elektrycznych urządzeń grzewczych i elektryczność statyczna) – 2 893 pożary, ok. 9,8%,
• podpalenia umyślne – 1 181 pożarów, ok. 4%,
• inne oraz nieustalone przyczyny – 4 595 pożarów, ok. 15,6%.

A gdzie dokładnie dochodzi do pożarów w budynkach mieszkalnych? W 2024 roku:

• 15 865 pożarów dotyczyło budynków jednorodzinnych (w tym bliźniaków i zabudowy szeregowej) – ok. 54% wszystkich pożarów w obiektach mieszkalnych,
• 9 772 pożary – budynków wielorodzinnych (bloków) – ok. 33%,
• 1 640 pożarów – budynków mieszkalnych w gospodarstwach rolnych – ok. 5,6%,
• 1 263 pożary – innych obiektów mieszkalnych (altanki, domki letniskowe itp.) – ok. 4,3%.

Oznacza to, że statystycznie najwięcej pożarów domowych występuje w typowym domu jednorodzinnym, bardzo często z ogrzewaniem na paliwo stałe.

Jeżeli chodzi o rozmiary ognia w obiektach mieszkalnych to większość z nich to pożary małe. Z 391 pożarów, dla których określono wielkość, 381 (97,4%) zaklasyfikowano jako małe, 8 (2,0%) jako średnie, a 2 (0,5%) jako duże; nie odnotowano pożarów bardzo dużych. To pokazuje, że w wielu przypadkach ogień udaje się zatrzymać we wczesnej fazie, zanim obejmie cały budynek, choć oczywiście nawet „mały” pożar oznacza często poważne zniszczenia.

Przeczytaj także: Pożar w domu – jakie są najczęstsze przyczyny i jak się zabezpieczyć?

Aby jak najlepiej zabezpieczyć dom przed ogniem, warto wprowadzić kilka środków ochrony jednocześnie. Co zainstalować w domu i jak o niego dbać, aby zminimalizować ryzyko zaprószenia ognia?

Czujniki dymu i systemy ostrzegania przed ogniem

Najprostszym i najskuteczniejszym sposobem wykrycia pożaru są czujniki dymu. Umieszcza się je na suficie. Ich zadaniem jest automatyczne alarmowanie mieszkańców już nawet przy niewielkiej ilości dymu. Dzięki temu mają oni czas na reakcję: ucieczkę lub zgaszenie zapłonu w zarodku. 

Zaleca się montaż co najmniej jednego czujnika w każdym domu – przede wszystkim na korytarzu niedaleko sypialni czy w salonie. Czujka powinna być certyfikowana (np. zgodna z normą EN 14604) i regularnie sprawdzana (testowana przyciskiem, wymieniana bateria co roku). 

Podobnie warto rozważyć czujnik czadu (tlenku węgla) w kotłowni lub pobliżu urządzeń gazowych – wykryje on niewidzialny zabójczy gaz i uchroni przed zaczadzeniem.

Regularne przeglądy i konserwacje instalacji grzewczej, elektrycznej i gazowej

Zapobieganie pożarom zaczyna się od regularnej kontroli instalacji. Należy systematycznie czyścić kominy i serwisować urządzenia grzewcze – przede wszystkim te na paliwa stałe (piece, kotły, kominki). Zaniedbanie czyszczenia przewodów dymowych prowadzi do zapalenia nagromadzonej sadzy. To najczęstsza przyczyna pożaru w kominie. 

Równie istotne są przeglądy instalacji elektrycznej i gazowej. Nawet Prawo budowlane (Dz.U.2025.418 t.j.) nakłada na właściciela lub zarządcę budynku obowiązek regularnych przeglądów co kilka lat (w domach jednorodzinnych co 5 lat – art. 62 ustawy Prawo budowlane). Elementy takie jak przewody, gniazdka czy zawory powinien sprawdzać elektryk. Usunięcie starych uszkodzonych kabli i wymiana zużytych urządzeń (np. starego piecyka gazowego) ogranicza ryzyko zwarć i wycieków. Pamiętaj też o wymianie filtrów i czyszczeniu sprzętów (jak kuchenki czy grzejniki) zgodnie z zaleceniami producentów.

Wyposażenie przeciwpożarowe w domu – co trzeba mieć?

W domu warto mieć podręczny sprzęt gaśniczy. Najlepsza jest gaśnica proszkowa (klasa A-B-C) – uniwersalna do ciał stałych, cieczy i gazów. Do kuchni przydaje się też klasyczna gaśnica pianowa lub F do tłuszczów. 

Obok kuchenki można trzymać koc gaśniczy – pozwala on skutecznie udusić mały pożar tłuszczu czy płomyk w garnku (należy szczelnie okryć ogień, odcinając dostęp powietrza). 

Warto też zaopatrzyć się w gaśnicę śniegową (CO₂) – jest bezpieczna przy sprzęcie elektrycznym. Gaśnica powinna być łatwo dostępna i każdy domownik powinien wiedzieć, jak jej użyć: celuj dyszą u podstawy płomieni i wykonuj ruch zygzakowaty, aż do ugaszenia. 

Pamiętaj, że sprzęt gaśniczy ma sens tylko przy drobnych pożarach – przy większym ogniu priorytetem jest ewakuacja.

Zachowaj zdrowy rozsądek!

Najlepsze zabezpieczenia nie pomogą, jeśli zachowania domowników będą nieostrożne. Wprowadzając organizacyjne nawyki bezpieczeństwa, zmniejszymy ryzyko wywołania ognia. 

• Nie używaj otwartego ognia bez potrzeby – nie pal papierosów w łóżku ani na balkonach i nie ustawiaj zapalonych świec w pobliżu zasłon, dywanów oraz innych łatwopalnych materiałów,
• Nie zostawiaj bez nadzoru urządzeń, które mogą spowodować pożar – żelazko, kuchenka i grzejnik zawsze wyłączaj, gdy wychodzisz z domu,
• Dbaj o drożność dróg ewakuacyjnych – nie zastawiaj korytarzy ani schodów przedmiotami, które mogą utrudnić szybkie wyjście,
• Nie przeciążaj instalacji elektrycznej – stosuj bezpieczniki o właściwej mocy i nie podpinaj zbyt wielu urządzeń do jednego obwodu,
• Przechowuj materiały łatwopalne (np. benzynę, rozpuszczalniki, butle z gazem) z dala od źródeł ciepła – co najmniej 0,5 m,
• Ustal plan ewakuacji i omów go z rodziną (zwłaszcza z dziećmi), a także wyznaczcie jedno miejsce zbiórki na zewnątrz, aby od razu sprawdzić, czy wszyscy są bezpieczni.

Zobacz też: Jak chronić nieruchomość przed pożarem?

Przede wszystkim postaraj się nie wpadać w panikę. Kiedy zauważysz ogień w domu, postaraj się zadziałać szybko, ale spokojnie. Co należy zrobić krok po kroku?

1. Zaalarmuj domowników! Krzykiem lub dzwonkiem obudź wszystkich mieszkańców domu – zarówno dorosłych, jak i dzieci czy osoby niepełnosprawne. Zabierz też domowe zwierzęta, np. psa zapnij na smycz, aby nie uciekł w popłochu. Nikt nie powinien pozostawać w strefie zagrożenia;
2. Wezwij straż pożarną! Zadzwoń pod numer 998 lub 112. Podaj dokładny adres i nazwisko, poinformuj, gdzie zaczyna się pożar, czy ktoś może być uwięziony. Osoba przyjmująca zgłoszenie musi wiedzieć, czy zagrożone jest życie – podkreśl to, jeśli ogień szybko się rozprzestrzenia;
3. Odłącz media! Jeśli jesteś w stanie, przed wyjściem wyłącz dopływ gazu i prądu w pomieszczeniu objętym pożarem. Zamknij okna i drzwi w tych pokojach (nie na klucz!), aby ograniczyć dostęp tlenu do ognia;
4. Wyjdź z domu! Trzymaj się możliwie nisko przy podłodze – gęsty, toksyczny dym unosi się ku górze, więc przy ziemi jest więcej tlenu i lepsza widoczność. Jeśli płomienie wypełniają pokój, zatkaj nos i usta wilgotną chustką, aby mniej wdychać dym. Podczas wyjścia zamykaj drzwi (ale nie rygluj) – to spowolni pożar;
5. Wykorzystaj sprzęt gaśniczy (ostrożnie)! Jeśli pożar jest bardzo mały i jesteś w stanie go bezpiecznie ugasić (np. ogień gaśnicy), możesz spróbować zgasić ognisko płomienia. Przykryj płonącą patelnię pokrywką lub gaśniczym kocem albo skieruj gaśnicę w podstawę płomieni. Upewnij się, że masz możliwość ucieczki – gdy tylko sytuacja się pogarsza, natychmiast uciekaj;
6. Udaj się na ustalone miejsce zbiórki! Po opuszczeniu domu każdy powinien od razu przejść na ustalone wcześniej miejsce zbiórki (np. parking, brama ogrodu). Upewnij się, że wszyscy są z Tobą. Nie wracaj do płonącego budynku – czekaj na straż pożarną i słuchaj poleceń ratowników.

Czego nie robić w razie pożaru?

W sytuacji zagrożenia często zaczynamy działać instynktownie, ale czasem nieracjonalnie. Czasem podejmujemy nie najlepsze decyzje, które mogą wpłynąć na życie i zdrowie domowników. Czego absolutnie nie powinno się robić w czasie pożaru?

• Nie próbuj gasić pożaru, jeśli ogień szybko się rozprzestrzenia lub nie masz odpowiedniego sprzętu – tracisz czas potrzebny na ewakuację,
• Nie wracaj po rzeczy osobiste ani dokumenty – życie i zdrowie mają bezwzględny priorytet,
• Nie korzystaj z windy – w razie pożaru może się zatrzymać lub doprowadzić wprost do strefy zagrożenia,
• Nie otwieraj gwałtownie drzwi do pomieszczeń, w których może znajdować się ogień – dopływ tlenu może spowodować nagły rozwój pożaru,
• Nie poruszaj się wyprostowany w zadymionych pomieszczeniach – dym gromadzi się u góry i zawiera toksyczne gazy,
• Nie zamykaj się w pomieszczeniu bez możliwości sygnalizacji pomocy – jeśli nie możesz się ewakuować, daj wyraźny znak swojej obecności (np. przy oknie),
• Nie wracaj do budynku po jego opuszczeniu – nawet jeśli pożar wydaje się opanowany.

Wiele pożarów domowych można opanować na wczesnym etapie, zanim sytuacja stanie się realnym zagrożeniem. Warunek jest jeden: szybka reakcja i właściwa metoda gaszenia.

Jak ugasić ogień tłuszczowy na kuchence?

Jeśli zapali się olej lub tłuszcz na patelni albo w garnku, natychmiast wyłącz kuchenkę lub gaz. Nie używaj wody! Spowoduje gwałtowne rozpryski płonącego tłuszczu. Najbezpieczniej przykryć naczynie pokrywką lub kocem gaśniczym, aby odciąć dopływ tlenu. Można też użyć gaśnicy klasy F albo pianowej, przeznaczonej do tego typu pożarów.

Jak ugasić pożar elektryczny?

W pierwszej kolejności odłącz zasilanie w obwodzie, w którym pojawił się ogień. Do gaszenia stosuj wyłącznie gaśnicę proszkową (A-B-C) lub CO₂ – nie przewodzą prądu. Unikaj kontaktu z wodą i gaś tylko wtedy, gdy stoisz na suchej powierzchni.

Jak ugasić pożar ciał stałych takich jak drewno, papier, tkaniny?

Niewielki ogień tego typu można ugasić gaśnicą proszkową lub wodną, o ile nie ma ryzyka porażenia prądem. W niektórych przypadkach wystarczy przykrycie źródła ognia wilgotnym kocem, aby zdusić płomienie.

Ponieważ duża część pożarów dotyczy domów i mieszkań, znaczna część strat to realne szkody w prywatnym mieniu – budynkach, wyposażeniu i rzeczach codziennego użytku. 

Pożar to nieokiełznana siła, która może przydarzyć się w każdym domu lub mieszkaniu, która – jak pokazują dane – potrafi strawić dorobek życia lub pochłonąć znaczną jego część. Aby uchronić się przed konsekwencjami finansowymi pożarów, warto wykupić w LINK4 ubezpieczenie od pożaru i innych zdarzeń losowych lub ubezpieczenie od wszystkich zdarzeń, poza wyjątkami wyłączonymi z ochrony, które także obejmuje likwidację szkód po pożarze. 

Jeżeli Twój ubezpieczony dom, mieszkanie lub ubezpieczone mienie strawi ogień, możesz liczyć na sprawną wypłatę odszkodowania do wysokości sumy ubezpieczenia. Ochroną ubezpieczeniową możemy objąć:

• dom jednorodzinny w użytkowaniu,
• mieszkanie w użytkowaniu,
• stałe elementy,
• dom jednorodzinny lub mieszkanie w budowie lub przebudowie,
• budowle znajdujące się na posesji,
• ruchomości domowe,
• dom letniskowy (gdy wykupisz ubezpieczenie innej nieruchomości np. domu lub mieszkania w użytkowaniu). 

Przeczytaj też: Jak zadbać o bezpieczeństwo w domu? Podpowiadamy!

Pożar w domu zwykle nie zaczyna się od „wielkiego wybuchu”, tylko od drobnego zaniedbania: nieserwisowanego pieca, przeciążonej instalacji elektrycznej albo nieostrożności w kuchni. Niestety straty odniesione wskutek pożarów mogą sięgać nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Aby uchronić się choć w pewnym zakresie przed konsekwencjami finansowymi takiego nieszczęśliwego zdarzenia, warto ubezpieczyć swój dom lub mieszkanie i znajdujące się w nim ruchomości. 

Wykup ubezpieczenie domu lub mieszkania od pożaru i innych zdarzeń losowych w LINK4 już dziś. Możesz zrobić to na 3 wygodne sposoby:

• online – wchodząc na stronę z kalkulatorem online i wypełniając formularz, 
• telefonicznie – dzwoniąc pod numer 22 444 44 79, gdzie nasz doradca przeprowadzi Cię przez cały proces, 
• stacjonarnie – u agenta współpracującego z LINK4. 

Szczegółowe informacje o produktach, limitach i wyłączeniach, a także OWU dostępne są na stronie www.link4.pl.

Czy ubezpieczenie obejmuje szkody wyrządzone przez dym i sadzę? 

Tak. W LINK4 pożar jest zdarzeniem losowym obejmującym także skutki działania dymu i sadzy. Oznacza to, że ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie także za uszkodzenia mebli czy sprzętu spowodowane zadymieniem.

Jak często należy wykonywać przegląd instalacji elektrycznej w domu? 

Właściciel domu jednorodzinnego powinien stosować się do przepisów Prawa budowlanego. Zgodnie z jego postanowieniami powinien wykonać przegląd instalacji co 5 lat (przegląd roczny jest normą dla innych obiektów, lecz prywatne domy mogą być kontrolowane co 5 lat). Regularne przeglądy pozwalają wykryć awarie mogące prowadzić do pożaru.

Gdzie najlepiej zamontować czujnik dymu? 

Czujnik dymu montuje się na suficie – najlepiej w centrum pomieszczenia lub korytarza. Poleca się umieścić go w pobliżu sypialni oraz na każdej kondygnacji domu. Dzięki temu czujnik usłyszysz z każdego pokoju. 

Źródła:

1. Przypuszczalna przyczyna pożaru w rozbiciu na kod obiektu [online]. Otwarte Dane (dane.gov.pl), zbiór: „Statystyki zdarzeń SWD PSP 2024”. Data udostępnienia: 19.02.2025. Dostęp: 05.02.2026.
   https://dane.gov.pl/pl/dataset/4695/resource/64745,19-przypuszczalna-przyczyna-pozaru-w-rozbiciu-na-kod-obiektu/table?page=1&per_page=20&q=&sort= 
2. Pożary wg kodu obiektu w rozbiciu na województwo, powiat, gminę [online]. Otwarte Dane (dane.gov.pl), zbiór: „Statystyki zdarzeń SWD PSP 2024”. Data udostępnienia: 19.02.2025. Dostęp: 05.02.2026.
   https://dane.gov.pl/pl/dataset/4695/resource/64722,3-pozary-wg-kodu-obiektu-w-rozbiciu-na-wojewodztwo-powiat-gmine/table?page=1&per_page=20&q=&sort= 
3. Straty w pożarach i miejscowych zagrożeniach w rozbiciu na województwo, powiat, gminę [online]. Otwarte Dane (dane.gov.pl), zbiór: „Statystyki zdarzeń SWD PSP 2024”. Data udostępnienia: 19.02.2025. Dostęp: 05.02.2026.
   https://dane.gov.pl/pl/dataset/4695/resource/64734,11-straty-w-pozarach-i-miejscowych-zagrozeniach-w-rozbiciu-na-wojewodztwo-powiat-gmine/table?page=1&per_page=20&q=&sort= 
4. Wypadki z ludźmi podczas pożarów i miejscowych zagrożeń w rozbiciu na województwo, powiat, gminę [online]. Otwarte Dane (dane.gov.pl), zbiór: „Statystyki zdarzeń SWD PSP 2024”. Data udostępnienia: 19.02.2025. Dostęp: 05.02.2026.
   https://dane.gov.pl/pl/dataset/4695/resource/64729,10-wypadki-z-ludzmi-podczas-pozarow-i-miejscowych-zagrozen-w-rozbiciu-na-wojewodztwo-powiat-gmine/table?page=1&per_page=20&q=&sort= 
5. Pożary i miejscowe zagrożenia wg kodu obiektu w rozbiciu na rodzaj i wielkość zdarzenia [online]. Otwarte Dane (dane.gov.pl), zbiór: „Statystyki zdarzeń SWD PSP 2024”. Data udostępnienia: 19.02.2025. Dostęp: 05.02.2026.
   https://dane.gov.pl/pl/dataset/4695/resource/64724,5-pozary-i-miejscowe-zagrozenia-wg-kodu-obiektu-w-rozbiciu-na-rodzaj-i-wielkosc-zdarzenia/table?page=1&per_page=20&q=&sort=