Jak odpowietrzyć sprzęgło? Instrukcja krok po kroku

Dlaczego powietrze w układzie hydraulicznym sprzęgła może być źródłem poważnych problemów związanych z jego funkcjonowaniem? Ma to związek z podstawowymi prawami fizyki, na podstawie których taki układ funkcjonuje. Chodzi tu o zdolność powietrza do sprężania się pod naciskiem i ponownego zwiększania swojej objętości po jego zwolnieniu. Płyny takiej zdolności nie mają, przez co to właśnie płyn hydrauliczny wykorzystywany jest do sterowania pracą sprzęgła.

Płyn znajdujący się w sprawnym układzie hydraulicznym przenosi nacisk z pedału na wysprzęglik. Jeśli w przewodzie pojawi się powietrze, jego pęcherzyk zostaje ściśnięty podczas wciskania pedału. Wysprzęglik wykonuje wtedy zbyt krótki ruch, przez co sprzęgło nie odłącza całkowicie silnika od skrzyni biegów.

Najbardziej charakterystycznym objawem tego jest miękki, gąbczasty albo nierównomiernie pracujący pedał sprzęgła. Punkt jego działania może zmieniać się przy kolejnych naciśnięciach, a kilkukrotne szybkie wciśnięcie czasami przynosi chwilową poprawę.

Pedał może również wracać powoli lub zatrzymywać się poniżej położenia wyjściowego. Takie zachowanie wskazuje na problem z wytwarzaniem albo utrzymywaniem ciśnienia, lecz nie przesądza jeszcze o obecności powietrza.

Niepełne wysprzęglanie utrudnia przede wszystkim włączenie pierwszego biegu oraz biegu wstecznego. Można to wstępnie sprawdzić na postoju. Jeżeli przy wyłączonym silniku wszystkie zmiany biegów wchodzą swobodnie, a po jego uruchomieniu pojawia się opór lub zgrzyt, sprzęgło prawdopodobnie nie rozłącza napędu w pełnym zakresie. Próby nie należy wielokrotnie powtarzać, ponieważ może to obciążać synchronizatory i koła zębate skrzyni.

Kolejnym krokiem jest kontrola poziomu cieczy oraz poszukiwanie wycieków. Wilgotne ślady mogą pojawić się przy pompie sprzęgła hydraulicznego, znajdującej się w pobliżu pedału, na przewodzie hydraulicznym albo przy połączeniu ze skrzynią. Wyciek z centralnego wysprzęglika bywa widoczny w dolnej części obudowy sprzęgła. Jeżeli układy sprzęgłowy i hamulcowy korzystają ze wspólnego zbiornika, znaczny ubytek płynu hamulcowego wymaga przerwania jazdy i sprawdzenia również hamulców.

Podobne objawy mogą powodować uszkodzona pompa sprzęgła, nieszczelny wysprzęglik, zużyty mechanizm wyłączający albo nieprawidłowo zamontowana tarcza. Wzrost obrotów bez proporcjonalnego przyspieszenia wskazuje natomiast na ślizganie sprzęgła, a nie na jego zapowietrzenie. Problem dotyczący wyłącznie jednego przełożenia może mieć źródło w synchronizatorze lub mechanizmie wybierania biegów.

Zobacz też: Wymiana klocków hamulcowych. Jak często należy ją przeprowadzać?

W jaki sposób może dojść do zapowietrzenia się układu sprzęgła? Najczęstszym powodem jest niewłaściwie wykonywana naprawa. Po każdej ingerencji w układ, takiej jak np. wymiana tarczy sprzęgła, mechanik powinien przeprowadzić odpowietrzanie wysprzęglika. Jeżeli nie zostanie ono wykonane, to mimo niedawnej naprawy sprzęgło nie będzie funkcjonować poprawnie.

W szczelnym obwodzie hydraulicznym powietrze nie pojawia się samoistnie. Jeżeli objawy wystąpiły bez wcześniejszej naprawy, trzeba sprawdzić pompę sprzęgła, przewody, złącza oraz wysprzęglik. Wyciek z wysprzęglika centralnego może być trudny do zauważenia, ponieważ element znajduje się wewnątrz obudowy sprzęgła. Ślady płynu bywają wówczas widoczne na połączeniu silnika ze skrzynią biegów.

Do zapowietrzenia sprzęgła często dochodzi po otwarciu obwodu, np. podczas wymiany pompy, przewodu lub wysprzęglika. Odpowietrzenie wysprzęglika jest potrzebne również po rozłączeniu szybkozłącza albo zamontowaniu nowego elementu hydraulicznego. Sama wymiana tarczy sprzęgła nie wymaga tej czynności, jeżeli mechanik nie rozłączał przewodów ani wysprzęglika.

Przyczyną może być także zbyt niski poziom płynu hamulcowego. W wielu samochodach hamulce i sprzęgło korzystają ze wspólnego zbiornika płynu hydraulicznego, dlatego jego opróżnienie może wprowadzić powietrze do obu obwodów. Samo dolanie płynu nie usuwa źródła problemu. Najpierw należy ustalić, czy ubytek powstał na przewodzie, przy pompie, czy w okolicy wysprzęglika.

Przeczytaj także: Wymiana sprzęgła. Jak, gdzie i w jakiej cenie to zrobić?

Sposób odpowietrzania zależy od budowy układu hydraulicznego. Poniższa procedura dotyczy samochodów wyposażonych w zawór odpowietrzający przy wysprzęgliku i może być zastosowana tylko wtedy, gdy dokumentacja serwisowa dopuszcza pracę z użyciem pedału sprzęgła. Nie należy podłączać przewodu do zacisku hamulcowego ani naciskać pedału hamulca.

Czego potrzebujesz? Odpowietrznik wysprzęglika bywa umieszczony w trudno dostępnym miejscu, dlatego przydatny może być kanał lub podnośnik. Bez odpowiednich narzędzi ani rusz, więc zaopatrz się w zapas płynu hamulcowego i zbiornik na stary płyn. Aby wypchnąć płyn z układu, ktoś musi naciskać pedał sprzęgła, więc konieczna może okazać się pomoc drugiej osoby. W przeciwnym wypadku pomocna może być pompka do odpowietrzania sprzęgła albo dwie strzykawki – podłączamy strzykawki do odpowietrznika pojedynczo, a metodę opisujemy niżej.

Gdzie znajduje się odpowietrznik sprzęgła?

Poszukiwanie odpowietrznika umieszczonego przy wysprzęgliku najlepiej rozpocząć od przewodu hydraulicznego prowadzącego w kierunku skrzyni biegów. Wygląda on podobnie jak zawór w zacisku hamulcowym, ale znajduje się przy wysprzęgliku, a nie przy kole. Jeżeli samochód ma wysprzęglik zewnętrzny, zawór znajduje się zwykle bezpośrednio na jego obudowie. Można go rozpoznać po niewielkiej metalowej lub plastikowej końcówce zabezpieczonej gumową osłoną przeciwpyłową.

W konstrukcjach z wysprzęglikiem centralnym sam element znajduje się wewnątrz obudowy sprzęgła. Na zewnątrz wyprowadzony jest wówczas krótki przewód zakończony odpowietrznikiem, najczęściej umieszczony w górnej części skrzyni. Dostęp może wymagać wymontowania obudowy filtra powietrza, akumulatora lub jego podstawy.

Nie należy odkręcać przypadkowej śruby ani rozłączać szybkozłącza przewodu. Korek wlewu oleju przekładniowego, odpowietrznik skrzyni i zawór układu sprzęgła mogą znajdować się blisko siebie. Jeśli nie można jednoznacznie rozpoznać właściwego elementu, jego położenie trzeba sprawdzić w dokumentacji serwisowej przygotowanej dla konkretnego modelu i wersji silnikowej.

Jak przygotować samochód do odpowietrzania?

Ustaw pojazd na równej nawierzchni, wyłącz silnik i zabezpiecz auto przed przemieszczeniem. Jeżeli dostęp do wysprzęglika wymaga podniesienia samochodu, oprzyj go na stabilnych podporach. Sam podnośnik nie zapewnia bezpiecznych warunków pracy.

Sprawdź w instrukcji pojazdu rodzaj wymaganego płynu oraz położenie zbiorniczka i odpowietrznika. Przygotuj świeży płyn hamulcowy z zamkniętego opakowania, przezroczysty wężyk, właściwy klucz, pojemnik na zużytą ciecz i rękawice ochronne. Nie mieszaj produktów o różnych specyfikacjach, jeśli producent samochodu tego nie dopuszcza.

Przed otwarciem zbiorniczka usuń brud z jego korka i z całego obszaru w pobliżu zbiorniczka płynu hamulcowego. Oczyść również odpowietrznik, aby zanieczyszczenia nie dostały się do przewodu. Uzupełnij poziom płynu do maksymalnego poziomu oznaczonego jako MAX, nie przekraczając górnej granicy.

Jak przeprowadzić odpowietrzanie z pomocą drugiej osoby?

1. Załóż na wcisk przezroczysty przewód na odpowietrznik wysprzęglika. Drugi koniec umieść w stabilnym pojemniku, aby płyn nie rozlał się na podwozie ani lakierowane elementy.
2. Poproś drugą osobę o kilkukrotne, powolne naciśnięcie pedału sprzęgła. Po ostatnim ruchu pomocnik powinien pozostawić pedał sprzęgła w dolnym położeniu.
3. Poluzuj odpowietrznik o około jedną czwartą obrotu. Do wężyka wypłynie płyn wraz z powietrzem. Gdy strumień osłabnie, zamknij zawór i dopiero wtedy pozwól pomocnikowi zwolnić pedał. Jego wcześniejsze podniesienie może ponownie zassać powietrze do przewodu.
4. Sprawdź stan cieczy w zbiorniczku i w razie potrzeby uzupełnij go. Nie dopuszczaj do spadku poniżej oznaczenia MIN, ponieważ układ może ponownie się zapowietrzyć.
5. Powtarzaj sekwencję do chwili, gdy w wypływającym płynie przestanie być widać pęcherzyków powietrza, a opór pedału stanie się równomierny. Następnie zamknij odpowietrznik, zdejmij wężyk i załóż gumową osłonę przeciwpyłową.

Kiedy należy zastosować inną metodę odpowietrzania?

W niektórych modelach pompowanie pedałem nie pozwala skutecznie usunąć powietrza. Dotyczy to m.in. układów o skomplikowanym przebiegu przewodów oraz konstrukcji z centralnym wysprzęglikiem. Producent może wtedy wymagać urządzenia ciśnieniowego, pompki podciśnieniowej albo napełniania obwodu od strony odpowietrznika.

Podczas odpowietrzania ciśnieniowego nie naciskaj pedału, jeżeli instrukcja serwisowa tego nie przewiduje. Zbyt duży skok tłoka może doprowadzić do uszkodzenia uszczelnień. Wartość ciśnienia, kolejność czynności i położenie odpowietrznika trzeba ustalić dla konkretnego modelu samochodu.

Jak odpowietrzyć sprzęgło metodą dwóch strzykawek?

Gdy nie masz do dyspozycji sprzętu warsztatowego ani drugiej osoby, pomóc może metoda dwóch strzykawek. Potrzebujesz dwóch dużych strzykawek z przezroczystym przewodem oraz zapasu świeżego płynu. Pracuj przy zgaszonym silniku – przy tej metodzie druga osoba nie jest potrzebna. Strzykawki podłączamy pojedynczo, nigdy obu naraz, a zanim wtłoczysz płyn, sprawdź szczelność złącza, na czym strzykawka podpięta jest do zaworu. Pierwsza strzykawka podłączona do odpowietrznika i napełniona płynem służy do wtłaczania cieczy od dołu ku górze – wypychany płyn usuwa powietrze, które ucieka do góry i gromadzi się w zbiorniczku wyrównawczym. Zanim opróżni się ona do końca, zamknij odpowietrznik, żeby do przewodu nie zassało powietrza z powrotem.

Zadaniem drugiej strzykawki jest odciągnięcie nadmiaru cieczy ze zbiorniczka, gdy poziom zbliża się do maksymalnego poziomu. Możesz też wykorzystać ją odwrotnie: rolę pompki podciśnieniowej pełnią wtedy same ścianki pustej strzykawki, która musi mieć wciśnięty tłok przed podpięciem na wcisk przezroczystym przewodem do zaworu. Powolne wyciągnięcie tłoka wytwarza próżnię i zasysa płyn razem z powietrzem. W obu wariantach pilnuj, żeby od strony zbiorniczka powietrze nie dostało się do obwodu – dolewaj trochę płynu po każdym cyklu.

Drugi etap odpowietrzania sprzęgła warto wykonać metodą pedałową, o ile dokumentacja ją dopuszcza. Jeżeli w napełnianej strzykawce nadal widać bąbelki, należy powtórzyć procedurę. Na koniec zakręcamy zbiorniczek korkiem, zakładamy gumowe osłony przeciwpyłowe na zawór i sprawdzamy prawidłowe działanie pedału. Sam płyn, który wypłynął z układu, przekaż do punktu zbiórki odpadów niebezpiecznych.

Co sprawdzić po odpowietrzeniu sprzęgła?

Po zakończeniu pracy naciśnij pedał kilka razy przy zgaszonym silniku. Powinien poruszać się płynnie, stawiać powtarzalny opór i samodzielnie wracać do górnego położenia. Sprawdź poziom płynu oraz miejsca połączeń pod kątem świeżych wycieków.

Następnie uruchom silnik, wciśnij sprzęgło i spróbuj włączyć pierwszy oraz wsteczny bieg. Przełożenia powinny wchodzić bez zgrzytania, a samochód nie może próbować ruszyć przy pedale dociśniętym do podłogi. Jeżeli auto korzysta ze wspólnego zbiorniczka dla sprzęgła i hamulców, przed rozpoczęciem jazdy sprawdź również opór pedału hamulca – w czasie jazdy nie będzie już na to czasu.

Jazdę próbną można wykonać dopiero po potwierdzeniu szczelności i prawidłowej pracy obu pedałów. Jeśli sprzęgło nadal nie rozłącza napędu albo po krótkim czasie ponownie staje się miękkie, dalsze odpowietrzanie nie zastąpi naprawy pompy, przewodu lub wysprzęglika.

Jeżeli decydujesz się na odpowietrzenie sprzęgła samodzielnie, pamiętaj, że w trakcie całej operacji należy zwracać szczególną uwagę na płyn hamulcowy. Jest on substancją o charakterze żrącym, dlatego w trakcie pracy z nim trzeba zachowywać ostrożność. Jakikolwiek kontakt płynu z błonami śluzowymi nosa, ust oraz oczami może mieć poważne skutki zdrowotne. 

Jeżeli dojdzie do jego kontaktu z karoserią auta, to może on doprowadzić do poważnego uszkodzenia lakieru oraz sprawić, że dane miejsce zacznie bardzo szybko korodować. Gdy do tego dojdzie, trzeba niezwłocznie spłukać zabrudzone miejsce dużą ilością wody, a następnie umyć je łagodnym środkiem. Nie należy rozcierać płynu suchą szmatką ani usuwać go rozpuszczalnikiem.

Przed odkręceniem zaworu sprawdź stan odpowietrznika. Silnie skorodowanego elementu nie należy obracać z dużą siłą, ponieważ jego urwanie może oznaczać konieczność wymiany wysprzęglika. Użyj dobrze dopasowanego klucza, a po zakończeniu pracy dokręć zawór tylko z momentem przewidzianym dla danego samochodu. Uszkodzony gwint lub stożkowe gniazdo nie zapewnią szczelności.

Przerwij odpowietrzanie sprzęgła, jeżeli mimo kilku powtórzeń pedał nadal nie wraca do górnego położenia albo w wężyku wciąż pojawiają się widoczne bąbelki powietrza. Najpierw sprawdź, czy przewód jest szczelnie założony na odpowietrznik. Jeśli połączenie jest prawidłowe, powietrze może dostawać się przez uszkodzoną pompę, przewód lub wysprzęglik. W takim przypadku dalsze odpowietrzanie nie przyniesie trwałego efektu.

Jeżeli hamulce i sprzęgło korzystają ze wspólnego zbiorniczka, po zakończeniu pracy sprawdź także pedał hamulca. Nie rozpoczynaj jazdy, gdy stał się miękki, opada niżej niż wcześniej albo na desce rozdzielczej świeci się kontrolka układu hamulcowego. Samochód powinien wówczas trafić do warsztatu bez próby dalszej jazdy.

Zobacz również: Wymiana płynu hamulcowego. Cena i objawy zużycia

Jeżeli w swoim samochodzie obserwujesz problemy z płynnym ruszaniem z miejsca oraz zmianą przełożeń, to może to świadczyć o zapowietrzonym układzie hydraulicznym sprzęgła. Do zapowietrzenia układu może dojść wskutek niewłaściwie przeprowadzonej naprawy lub przez rozszczelnienie się przewodów, w których znajduje się płyn.

Odpowietrzanie wysprzęglika w wielu autach da się wykonać we własnym zakresie, o ile dysponujesz podstawową wiedzą o obsłudze samochodu i sprawdzisz wcześniej, jakiej metody wymaga Twój model. W układzie hydraulicznym sprzęgła znajduje się płyn hamulcowy, który jest silnie żrącą substancją, dlatego przy pracy z nim trzeba zachować szczególną ostrożność.

Posiadacz każdego zarejestrowanego pojazdu ma obowiązek zawrzeć umowę ubezpieczenia OC. W LINK4 możesz kupić OC lub Pakiet OC z MiniAssistance po Wypadku. Ta druga ochrona obejmuje usprawnienie pojazdu na miejscu wypadku lub holowanie do 100 km, wymianę uszkodzonego koła na miejscu, jeśli w aucie jest koło zapasowe, uruchomienie silnika przy rozładowanym akumulatorze oraz samochód zastępczy na 3 dni w razie wypadku lub kradzieży. Do tego dochodzi pomoc informacyjna dostępna całą dobę.

Skorzystaj z kalkulatora OC, by obliczyć wysokość składki. Poznasz ją też, gdy zadzwonisz pod numer 22 444 44 23 lub spotkasz się z agentem współpracującym z LINK4.

Szczegółowe informacje o produktach, limitach i wyłączeniach, a także OWU dostępne są na stronie www.link4.pl.